
موسسه غیرانتفاعی ماموریت اکتشافی فرمی (Fermi Explorer Mission) اعلام کرده است که قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۹ فضاپیمایی را به سمت نزدیکترین منظومه ستارهای به زمین، یعنی آلفا سنتوری (Alpha Centauri)، پرتاب کند.
این ماموریت بسیار جاهطلبانه طراحی شده است؛ در صورت موفقیت، ممکن است تا ۸۰ هزار سال طول بکشد تا فضاپیما فاصله ۴.۴ سال نوری تا این منظومه را طی کند. نکته قابل توجه در این پروژه، استفاده از مسیر پروازی جدیدی است که توسط یک سیستم هوش مصنوعی توسعهیافته در آزمایشگاه پژوهشی «ابرهوش فیزیکی» (Physical Superintelligence – PSI) کشف شده است. این آزمایشگاه فیزیک با جذب سرمایه اولیه ۵۸ میلیون دلار به رهبری مجموعه Breakthrough Energy (بنیاد سرمایهگذاری بیل گیتس) فعالیت خود را آغاز کرده است.
پیش از این نیز تلاشهایی برای رسیدن به آلفا سنتوری انجام شده بود. در سال ۲۰۱۶، یوری میلنر، سرمایهگذار حوزه فناوری، پروژه Breakthrough Starshot را با هدف ارسال کاوشگرهای بسیار کوچک به این منظومه معرفی کرد. طبق آن طرح، قرار بود از لیزرهای قدرتمند برای شتابدهی به کاوشگرها تا یکپنجم سرعت نور استفاده شود تا سفر ظرف ۲۰ سال انجام پذیرد. با وجود تخصیص بودجه ۱۰۰ میلیون دلاری، با گذشت یک دهه هنوز هیچ فضاپیمایی در قالب آن پروژه پرتاب نشده است.
فیلیپ جانستون، همبنیانگذار و رئیس ماموریت فرمی، با تاکید بر عزم این مجموعه برای اجرای عملی پروژه اظهار داشت که هدف آنها دستیابی به یک پرتاب واقعی با بودجه محدود ۱۵ میلیون دلاری است. برای تحقق این بودجه، تیم طراحی الزام انجام سفر در طول عمر انسان را کنار گذاشته و بر یافتن راهکاری عملی برای رسیدن به ستارهای دیگر تمرکز کرده است.
فضاپیمای طراحیشده حمولهای با وزن حداقل یک کیلوگرم را حمل خواهد کرد. این حموله شامل ابزارهای علمی، پیامهای متنی و تصویری و نسخهای از «لوح طلایی» (Golden Record) خواهد بود؛ همان دیسکهای طلاپوششدهای که ناسا در سال ۱۹۷۷ همراه با کاوشگرهای وویجر به فضا فرستاد تا پیام انسانیت را به تمدنهای احتمالی آینده منتقل کند.
مهندسی سفرهای میانستارهای دشواریهای بیسابقهای دارد. آلفا سنتوری حدود ۲۵ تریلیون مایل از زمین فاصله دارد. کاوشگر وویجر ۱ که یکی از سریعترین اشیای ساخت بشر است، پس از دههها حرکت در فضا هنوز کمتر از یک درصد این مسافت را پیموده است. با سرعت وویجر ۱، چنین سفری بیش از ۷۰ هزار سال به طول میانجامد.
تیم پژوهشی فرمی پس از یک سال تلاش ناموفق برای یافتن مسیر مناسب برای یک فضاپیمای خورشیدی سبک و کمهزینه، با مسئله تامین انرژی بدون افزایش وزن فضاپیما مواجه شد. جانستون این چالش را با الکس ویسنر-گروس، فیزیکدان و همبنیانگذار PSI مطرح کرد. ویسنر-گروس برای حل مسئله از نرمافزار متنباز Get Physics Done استفاده کرد؛ سیستمی که مسائل فیزیکی را به بخشهای کوچکتر تقسیم کرده و با بهرهگیری از مدلهای زبانی مانند Claude و GPT شبیهسازیهای مداری را اجرا میکند.
پس از سه روز پردازش مستقل هوش مصنوعی و تحلیل میلیاردها توکن، این سیستم مسافتی غیرمنتظره را پیشنهاد داد:
با وجود موفقیت هوش مصنوعی در پیشنهاد این مسیر ابداعی، پژوهشگران تاکید میکنند که این مدلها هنوز فاقد درک دقیق انسانی برای تشخیص اهمیت نسبی مسائل هستند و همچنان نیازمند هدایت و بررسی متخصصان فیزیک نجومی برای جلوگیری از مسیرهای اشتباه میباشند.
هرچند انتظار میرود با پیشرفت فناوری در قرنهای آینده، فضاپیماهای سریعتری ساخته شوند که از کاوشگر فرمی سبقت بگیرند، اما اهمیت این پروژه فراتر از جنبههای فنی است. انریکو فرمی، فیزیکدان سرشناس، در سال ۱۹۵۰ این پرسش را مطرح کرد که اگر میلیاردها ستاره در کهکشان وجود دارد، چرا تاکنون نشانهای از تمدنهای هوشمند دیگر نیافتهایم؟
پرتاب این کاوشگر نشان میدهد که تمدن بشری اراده و توانایی دستیابی به منظومههای دیگر را دارد. این موضوع میتواند به تحلیل مفاهیمی مانند «فیلتر بزرگ» (Great Filter) کمک کند؛ فرضیهای که بیان میکند ممکن است تمدنهای هوشمند پیش از گسترش در کیهان، به دلایل مختلفی از جمله خطرات ناشی از فناوریهای پیشرفته خود، دچار نابودی شوند.
این مطلب بر اساس خبر MIT Technology Review بازنویسی و ترجمه شده است.
دیدگاهها۰
برای ثبت نظر، پرسش یا رأی ابتدا وارد حساب کاربری شوید.