کودهای شیمیایی نقش کلیدی در تامین غذای جمعیت رو به رشد جهان ایفا میکنند، اما فرایند تولید آنها به شدت انرژیبر بوده و حدود ۲ درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای در سطح جهان را به خود اختصاص میدهد. در سالهای اخیر، افزایش قیمت انرژی و نوسانات اقتصادی موجب فشار مضاعف بر کشاورزان شده است. در این میان، دانشمندان و استارتآپهای پیشرو در حوزه زیستفناوری کشاورزی به دنبال استفاده از میکروبهای مهندسیشده برای تامین نیتروژن مورد نیاز محصولات زراعی هستند تا میزان اتکا به کودهای سنتزی را به شکل چشمگیری کاهش دهند.
با وجود اینکه نزدیک به ۸۰ درصد از جو زمین را گاز نیتروژن تشکیل میدهد، گیاهان قادر به جذب مستقیم این عنصر نیستند. نیتروژن باید ابتدا به فرمهای فعال شیمیایی مانند آمونیاک تبدیل شود تا ریشه گیاه بتواند آن را جذب کند؛ فرایندی که به آن «تثبیت نیتروژن» میگویند. در کشاورزی سنتی و مدرن، این فرایند از طریق روش صنعتی «هابر-بوش» و با مصرف گاز طبیعی انجام میشود.
در مقابل، کودهای زیستی با بهرهگیری از باکتریها و میکروبهای مفید، نیتروژن هوا را بهطور مستقیم در اطراف ریشه گیاه تثبیت میکنند. با این حال، انجام این فرایند انرژی بسیار زیادی از میکروبها مصرف میکند و میتواند مانع از رشد و تکثیر بهینه آنها شود.
یکی از بزرگترین موانع در توسعه کودهای میکروبی، حفظ تعادل میان رشد باکتری و میزان تولید نیتروژن است. اگر میکروبها تمام انرژی خود را صرف تثبیت نیتروژن کنند، امکان تشکیل کلونیهای پایدار در اطراف ریشه را از دست میدهند. برای حل این مشکل، دانشمندان به سراغ ابزارهای مهندسی ژنتیک رفتهاند.
استارتآپ Switch Bioworks راهکار متفاوتی را برای این چالش ارائه کرده است. این شرکت با طراحی «کلیدهای ژنتیکی» (Genetic Switches)، به میکروبها اجازه میدهد ابتدا بدون مصرف انرژی برای تولید آمونیاک، به طور کامل در خاک استقرار یافته و کلونیهای قوی تشکیل دهند. سپس با کاهش سطح نیتروژن موجود در خاک به یک آستانه مشخص، ژنهای مربوط به تولید و آزادسازی آمونیاک فعال میشوند.
این شرکت در حال حاضر آزمایشهای میدانی محصول خود را روی زمینهای زیر کشت ذرت در چندین ایالت آمریکا آغاز کرده است. نتایج اولیه نشان میدهد بوتههای درمانشده با این میکروبها رشد شادابتری نسبت به نمونههای معمولی دارند، اگرچه عرضه تجاری آن چند سال زمان خواهد برد.
شرکت Switch Bioworks تنها فعال این عرصه نیست. شرکت Pivot Bio که از سال ۲۰۱۱ در این حوزه فعالیت میکند، توانسته محصولات زیستی خود را در میلیونها هکتار از اراضی زراعی به کار گیرد. این شرکت علاوه بر ذرت، محصولات خود را برای کشت گندم، پنبه، جو و سورگوم نیز توسعه داده است.
تمرکز کنونی شرکتهای پیشرو در این صنعت، تولید نژادهای مقاومتری از میکروبهاست که بتوانند در شرایط اقلیمی و خاکهای مختلف پایداری خود را حفظ کنند. همزمانی کاهش قیمت محصولات کشاورزی با افزایش هزینه کودهای شیمیایی، انگیزه کشاورزان را برای استفاده از این راهکارهای نوآورانه دوچندان کرده است.
با وجود پیشرفتهای چشمگیر، کارشناسان تاکید میکنند که میکروبهای مهندسیشده نمیتوانند به طور کامل جایگزین کودهای شیمیایی شوند. مدلسازیها نشان میدهند که محصولات فعلی میتوانند حدود ۲۵ درصد و در بهترین حالت تا ۵۰ درصد از نیاز گیاه به کودهای سنتزی را کاهش دهند.
بنابراین، کودهای شیمیایی همچنان بخش ناگزیر کشاورزی مدرن خواهند بود، اما ترکیب آنها با تکنولوژیهای زیستی جدید میتواند گامی بلند در جهت کاهش آلایندگیهای زیستمحیطی و اقتصادیتر کردن کشاورزی در سراسر جهان باشد.
این مطلب بر اساس خبر MIT Technology Review بازنویسی و ترجمه شده است.
دیدگاهها۰
برای ثبت نظر، پرسش یا رأی ابتدا وارد حساب کاربری شوید.