
هیدروژن به عنوان یکی از کلیدیترین سوختهای آینده در صنایع سنگین، حملونقل هوایی و تولید فولاد شناخته میشود. این گاز هنگام سوختن تنها بخار آب تولید میکند و هیچگونه آلودگی کربنی به همراه ندارد. با این حال، بخش عمده هیدروژن تولیدی در جهان همچنان از سوختهای فسیلی (عمدتاً گاز طبیعی) تأمین میشود که خود عاملی برای افزایش گازهای گلخانهای است.
اگرچه روشهای تولید «هیدروژن سبز» (از طریق الکترولیز آب با انرژیهای تجدیدپذیر) و «هیدروژن آبی» (استفاده از سوختهای فسیلی به همراه فناوری جذب کربن) در سالهای اخیر توجه زیادی را به خود جلب کردهاند، اما هزینههای بالای تولید، مانع از توسعه تجاری گسترده آنها شده است. همین امر موجب شده است که توجه محققان و سرمایهگذاران به منبع جدیدی جلب شود: هیدروژن زمینشناختی یا هیدروژن طبیعی که در اعماق پوسته زمین پنهان شده است.
در سالهای اخیر، موج جدیدی برای اکتشاف ذخایر طبیعی گاز هیدروژن در قارههای مختلف از جمله آفریقا، آسیا، اروپا، استرالیا و آمریکای شمالی شکل گرفته است. بررسیهای زمینشناسی نشان میدهد که واکنشهای شیمیایی میان آب و سنگهای غنی از آهن در اعماق زمین، میتواند حجم عظیمی از گاز هیدروژن را به صورت طبیعی تولید کند.
سازمان زمینشناسی ایالات متحده (USGS) نقشهای از مناطق مستعد تولید هیدروژن منتشر کرده است. یکی از مهمترین این مناطق، گسل میانقارهای آمریکا است که از کانزاس تا میشیگان امتداد دارد. در این منطقه، پوسته زمین حدود یک میلیارد سال پیش دچار کشیدگی شده و سنگهای مذاب غنی از آهن به سطح نزدیکتر شدهاند؛ امری که شرایطی ایدهآل برای واکنش با آب زیرزمینی و تولید هیدروژن فراهم کرده است.
یکی از پرسشهای اساسی دانشمندان این است که چه میزان از هیدروژن تولیدشده در زمین قابل به دام اندازی و استخراج است. هیدروژن سبکترین عنصر شیمیایی است و مولکولهای بسیار کوچک آن میتوانند حتی از کوچکترین شکافهای مویین سنگها فرار کنند.
با این حال، نشانههای امیدوارکنندهای نیز وجود دارد. پژوهشگران با بررسی دهها چاه در یک معدن در شمال آنتاریو دریافتند که هر چاه سالانه حدود هشت کیلوگرم هیدروژن آزاد میکند. با توجه به وجود بیش از ۱۴ هزار چاه در این منطقه، حجم هیدروژن قابل استخراج بسیار چشمگیر خواهد بود.
برخی از شرکتها به جای جستجوی ذخایر طبیعی دستنخورده، به دنبال تحریک فرآیندهای شیمیایی در اعماق زمین هستند. در این روش که «هیدروژن زمینشناختی تحریکی» نامیده میشود، در مناطقی که سنگهای مناسب وجود دارد اما هیدروژنی انباشته نشده است، با تزریق آب، کاتالیزورها یا ایجاد شکافهای جدید، فرآیند تولید گاز را فعال میکنند.
برای نمونه، شرکت Vema Hydrogen قصد دارد با حفر چاه و تزریق آب و کاتالیزور به سنگهای زیرسطحی در کبک، تولید تجاری هیدروژن را تا سال ۲۰۲۸ آغاز کند. همچنین شرکت Eden GeoPower از جریان الکتریکی برای ایجاد شبکههای شکاف در سنگها استفاده میکند تا مسیرهای بیشتری برای نفوذ آب و تولید هیدروژن ایجاد شود؛ فناوری نوآورانهای که در پروژههای پیشرفته زمینگرمایی نیز کاربرد دارد.
اگرچه چالشهای لجستیکی فراوانی مانند سختی حملونقل و ذخیرهسازی هیدروژن (که نیازمند فشارسازی بالا یا دماهای بسیار پایین برای مایعسازی است) همچنان وجود دارد، اما موفقیت در مهندسی و استخراج تجاری هیدروژن زیرزمینی میتواند معادلات بازار انرژی جهانی را تغییر دهد و مسیر دستیابی به سوخت کاملاً پاک را هموار سازد.
این مطلب بر اساس خبر MIT Technology Review بازنویسی و ترجمه شده است.
دیدگاهها۰
برای ثبت نظر، پرسش یا رأی ابتدا وارد حساب کاربری شوید.